“Em sinh sống ở Hà Lan từ 23 tuổi đến 29 tuổi – tuy không lâu như nhiều người nhưng dạo gần đây em có nhiều băn khoăn không biết có nên tiếp tục đi làm ở nước ngoài hay trở về hẳn ở Việt Nam. Em có nghe trong podcast của anh Hùng về việc anh Hùng sang Mỹ và quay lại Việt Nam, và em cũng rất hâm mộ cuộc đời và những gì anh xây dựng qua những bài podcast thiền tập của anh.
Em từng đi làm Software Customer Support Engineer cho một công ty công nghệ của Đức. Sau đó, em bị laid off năm 2025, và em cũng trải qua việc khủng hoảng định hướng trong nghề nghiệp vì em không phù hợp với coding hay tech…
Em xin phép anh Hùng như một người đã khởi nghiệp và đi trước cho em một chút lời khuyên và góc nhìn từ việc này ạ để tìm ra hướng đi phát triển trong sự nghiệp. Khi nào nên về và cần phải làm gì để đi đúng đường để mang lại bình an cho bản thân ạ?“
Có lẽ là anh em mình gặp nhau trên LinkedIn hay Facebook nhiều hơn. Những câu hỏi và băn khoăn của em thì có lẽ ai cũng đã và sẽ gặp. Chúng thuộc loại chẳng có những câu trả lời sẳn dùng. Mà câu trả lời cho mỗi một cá nhân chỉ có thể là trải nghiệm cụ thể và trực tiếp của cá nhân đó, qua từng bước chân đi trên con đường mình chọn. Do đó, ở đây anh đưa ra một vài ý để em nghiền ngẫm thêm cho mình đối với bài toán cuộc đời, ngắn hạn cũng như về lâu dài, để định hướng cho mình, để chọn cho mình những gì cần làm trong ngắn hạn và cùng lúc phù hợp với định hướng về mặt dài hạn. Rồi cứ thế, tập trung làm những việc trước mắt, những việc có thể làm, cần làm. Những việc sau nó sẽ tự đến.
- Sống bằng công việc mà mình yêu thích là một kiểu lý tưởng. Nhưng lý tưởng thì thường là những gì nó xa vời với thực tế lắm. May mắn lắm thì sau một thời gian dài sắp xếp cuộc đời (ví như sắp xếp để dư giả về tài chính) rồi thì hoạ may mới có thể thoả chí làm những gì mình thích mà không lo về mặt tài chính. Tuy nhiên, anh thấy không nhiều người (hay đúng hơn là ít người) làm được việc này lắm. Cuộc sống vẫn luôn xáo trộn và phức tạp, nằm ngoài tầm mong muốn và kiểm soát của mình. Mặc dù vậy, anh thấy rằng, kể cả khi mình không được làm công việc mà mình yêu thích, nhưng nếu tận tâm, tận lực, đặt hết trái tim vào làm công việc mình cần làm thì kết quả, mặc dù có thể không ở mức xuất sắc, nó vẫn đạt được ở mức vượt trội, hơn hẳn nhiều người. Và chính vì các kết quả vượt trội đó, chính vì sự tận tâm, tận lực, trọn vẹn đó mà lại tạo ra rất nhiều cơ hội cho bản thân mình tiến về phía trước, tạo ra luôn cả con đường cho mình. Anh tốt nghiệp Khoa Máy tính ĐHBK Tp.HCM, thậm chí còn có giải quốc gia môn Tin học. Nhưng lập trình viên lại không phải là một nghề phù hợp với anh. Lúc ban đầu đi làm, thực ra anh lại cũng chẳng hề nhận ra điều đó. Chỉ luôn tập trung làm tốt công việc được giao (lập trình ứng dụng). Và bởi vì anh làm tốt nên mọi con đường kế tiếp nó tự mở ra cho anh, khi các anh chị đi trước luôn tin tưởng, tạo điều kiện, tư vấn cũng như cho anh các cơ hội mới để khám phá, thử sức và trải nghiệm. Và chỉ sau tầm hai năm, anh đã hoàn toàn chẳng làm công việc lập trình nữa, mà chuyển sang những công việc khác, tạo nên một loạt các trải nghiệm thú vị cho anh. Cũng chính do nghiêm túc trong công việc nên sau này, khi thành lập công ty, anh cũng dễ dàng tuyển người hơn, vì uy tín trước đó của mình. Phương châm sống của anh được đúc kết lại rất hay trong lời dạy này của Hoà thượng Thích Thánh Nghiêm: “Tận tâm, tận lực làm những việc có thể, học những điều nên học, gánh vác những thứ cần gánh vác, đóng góp hết sức mình, không ngừng sửa đổi bản thân, đó là phương pháp tốt nhất để tìm lại chính mình.“
- Sử dụng mô hình 5Fs mà anh có chia sẻ trong bài Một vài chia sẻ về hạnh phúc. Mô hình 5Fs đó anh học được từ một bài báo mà giờ link gốc không còn hoạt động nữa. Bản anh dịch Việt thì anh có chia sẻ ở đây: 10 lời khuyên để trở thành triệu phú. “Thành công thực sự là một sự cân bằng tối ưu giữa niềm tin, gia đình, bạn bè, sức khỏe, và tài chính.” Cuộc sống của chúng ta lui tới thì cũng chỉ luẩn quẩn ở trong 5 yếu tố này mà thôi. Ở tại mỗi một giai đoạn của cuộc đời thì trọng số đặt lên 5 yếu tố này là khác nhau. Nhưng đối với hầu hết tất cả mọi người, thiếu đi bất cứ điều nào trong 5 yếu tố này thì cũng sẽ là không trọn vẹn, và sẽ càng là vấn đề lớn hơn, nếu các yếu tố này không cân bằng và không hỗ trợ cho nhau. Anh nghĩ rằng, khi tuổi càng trẻ thì trọng số về mặt tài chính sẽ càng cao, bởi vì khi đó, chúng ta còn có sức để làm việc, để phát triển bản thân và để trải nghiệm. Trong khi càng lớn tuổi thì sức khoẻ, gia đình, bạn bè, đức tin lại càng nên đặt trọng hơn. Đại khái là như vậy. Em cũng có thể tham khảo thêm các ý tứ khác ở trong bài trên, đó là những lời khuyên hay. Và mấu chốt là em cần phải chọn cho mình các độ ưu tiên thích hợp. Ở tuổi của em, anh nghĩ các việc quan trọng là tối đa các trải nghiệm của mình, tối đa việc phát triển bản thân thông qua công việc, tích luỹ tài chính, xây dựng các mối quan hệ cũng như xây dựng thương hiệu, uy tín cá nhân của mình thông qua các kết quả cụ thể của những gì em làm. Và như vậy nó sẽ tạo ra nền tảng cho em trong những giai đoạn về sau.
- Tìm cách thực hành chánh niệm nhiều nhất có thể. Đây mới là điểm quan trọng và mấu chốt nhất cho bất cứ ai, khi nói đến việc giải bài toán cuộc đời của mình. Đôi lúc, anh vẫn ước rằng, mình có thể biết đến và thực hành chánh niệm sớm hơn. Anh cho rằng, đối với hầu hết mọi người, mục tiêu của việc thực hành chánh niệm chủ yếu nên là nhằm để cho phép tâm mình nghỉ ngơi, sạc lại năng lượng cũng như làm mới lại tâm mình. Khi tâm được nghỉ ngơi đều đặn, khi tâm có được sự sáng rõ, tỉnh giác, nó sẽ hướng chúng ta đến những lựa chọn đúng đắn, thay vì đưa ra các phản ứng tự động theo thói quen, theo định kiến. Cũng nhờ vào sự tỉnh giác và sáng rõ thu được từ chánh niệm mà chúng ta từng bước hiểu được nhiều hơn về tâm của mình, mà từ đó có thể uốn nắn tâm của mình. Đó là năng lực đích thực của chánh niệm. Và đó mới là điều chúng ta cần có ở trong tâm mình mỗi ngày, chắc chắn là như vậy. Bởi vì, nó trực tiếp giúp cho chúng ta từng bước tháo gỡ các khó khăn trong cuộc sống của mình cũng như giải quyết bài toán cuộc đời của mình. Chứ không nên lý tưởng hoá quá, đặt mục tiêu của việc thực hành kiểu như là để giác ngộ, để bình yên và hạnh phúc ở đây và ngay bây giờ. Mặc dù mục tiêu đạt ngộ là mục tiêu cao cả nhất khi thực hành chánh niệm, nhưng anh nghĩ là nó phù hợp hơn đối với những ai có thể sắp xếp được để thực tập chánh niệm toàn thời gian (ví như các vị xuất gia). Chứ người bình thường thì sẽ rất áp lực và sẽ là không thực tế để đặt mục tiêu là đạt ngộ. Việc đó thậm chí còn phản tác dụng, khi thực hành một thời gian nhưng lại chẳng thấy đạt được gì thì vị ấy có thể trở nên nản chí, nghi ngờ, đánh mất niềm tin vào chánh niệm và cuối cùng là bỏ cuộc. Đối với hầu hết mọi người, anh nghĩ mục tiêu đạt ngộ nên được đặt ra như là một định hướng, một định hướng không những chỉ dành cho cuộc sống ở hiện tại mà còn dành cho cả những cuộc sống kế tiếp. Do đó, cho dù là đang ở giai đoạn nào trong cuộc đời đi nữa, điểm mấu chốt vẫn là việc liên tục thực hành và duy trì lối sống chánh niệm ở trong thân, khẩu và ý của mình. Để từ đó hiểu và uốn nắn tâm mình nhằm mang lại được nhiều lợi ích nhất cho cuộc sống của mình.
Thực ra, hạnh phúc hay không, bình yên hay không là ở trong tâm mình, cho dù mình ở bất kỳ nơi đâu. Chứ không phải là mọi thứ phải theo ý mình thì mình mới hạnh phúc. Anh thấy nhiều người cố gắng định cư ở nước ngoài để mong có một cuộc sống ổn định, hạnh phúc. Rồi khi họ có thể ổn định ở bên đó rồi (nhà cửa, công việc, con cái, …), anh thấy họ vẫn trầm ngâm. Thì ra, là vì trong tâm họ chưa yên nên mới không yên được. Do đó, việc em ở châu Á hay châu Âu anh thấy cũng khá là tương đối thôi. Chỉ cần có định hướng cho mình và để đó, còn việc mấu chốt ở hiện tại vẫn chỉ là thực hành chánh niệm đều đặn, rồi chánh niệm sẽ giúp tâm được định tĩnh hơn, sáng suốt hơn, giúp em lựa chọn cho mình bước kế tiếp tốt hơn mà chắc chắn là sẽ luôn phù hợp với cái định hướng sâu thẳm ở bên trong tâm mình. Nó kiểu kiểu như một luật hấp dẫn ẩn. Nhưng em cũng cần lưu ý rằng, để hiểu được tâm mình, để có được chánh niệm đúng đắn, để liên tục duy trì chánh niệm thì sẽ cần phải nỗ lực và kỷ luật đầu tư vào việc thực hành lâu dài mới có thể thu được những kết quả nhất định. Nó vốn không phải là thứ dễ có. Tuy nhiên, nó (chánh niệm) là công cụ tốt nhất để giúp bất cứ ai sống một cuộc đời ý nghĩa hơn, trọn vẹn hơn và rực rỡ hơn.
Tóm lại, anh nghĩ là vào khung tuổi của em, hãy tập trung trải nghiệm cuộc sống và công việc, phát triển bản thân qua công việc, thông qua các va chạm trong cuộc sống, cố gắng tích luỹ tài chính hoặc tạo ra nền tảng tài chính, xây dựng các mối quan hệ hữu ích cho cuộc sống của mình và xây dựng thương hiệu cá nhân của mình. Sử dụng chánh niệm như là công cụ để giữ cho tâm mình sáng suốt nhất có thể. Còn những gì cụ thể thì em tự theo hoàn cảnh bản thân mình mà tính liệu thôi, với sự định hướng của chánh niệm. Càng chánh niệm sâu sắc hơn, mình lại càng được hướng dẫn tốt hơn. Vài dòng chia sẻ đến em. Gud luck nhé!
Viet Hung | A Happiness pursuer | Author of The Happiness Journal, Tản mạn về Hạnh phúc and NGẪM CAFÉ
Vipassana pocket app: www.tinhbyviethung.app
Facebook: https://www.facebook.com/viethungbehatt
Youtube: https://www.youtube.com/user/viethungnguyen/videos
Spotify: https://open.spotify.com/show/68zoT4dkqHYPW8kP8ksv5P
Sách tôi dịch: Tầm nhìn của Pháp, Trái tim thiền Phật giáo, Thiền cho người mới bắt đầu, Nổi loạn và tự do, Bài chú giải Kinh Mangala Sutta, Sức mạnh của sự hoài nghi và thiền chánh niệm (Vipassana), Những nguyên lý để sống hạnh phúc, Chúng ta đang sống vì điều gì?, Sự cho đi và Tình thương yêu, “Lấy tâm mình làm bạn của chính mình”, Cảm xúc, Thiền với sự hình dung, Căng thẳng, Bản chất cao thượng, Hãy nương tựa vào chính mình, Khuôn mặt vĩ đại trên núi đá, Năm chướng ngại phát triển tâm linh và cách chinh phục
Get your source of inspiration and motivation toward reaching happiness here: https://www.viethungnguyen.com
