H nhận được một trao đổi thú vị trước khi buổi online workshop Chánh niệm để kết nối trở lại với chính mình diễn ra vào cuối tuần này. Nó khá là liên quan đến chủ đề của workshop. Nên H ghi lại và chia sẻ đến mọi người trước khi workshop diễn ra. Một dạng khởi động sớm cho workshop. Những ai quan tâm đến workshop này, nhưng lại không đăng ký được hoặc không sắp xếp được để tham gia vào cuối tuần này thì có thể để lại thông tin ở mẫu trong link ở đây (https://forms.gle/c9b2wPfX8BEEQEu27) để H biết và liên hệ, khi tổ chức workshop những lần tiếp theo nhé. Hoặc mọi người luôn có thể follow Facebook page của H (https://www.facebook.com/viethungbehatt). Chắc chắn thông tin các workshop kế tiếp sẽ được đăng ở đó nhé.
Hỏi: Nhân tiện, em kể anh nghe là mấy hôm nay em cũng ngồi ôn lại về Chánh Niệm là gì. Rồi có một ví dụ em định sẽ đưa ra trong buổi Workshop như sau:
– Một điệp viên hoàn hảo phải bước qua bài kiểm tra với máy nói dối. Ta có thể hình dung anh ta có các phẩm tính: niềm tin, sự nổ lực, định tĩnh, và cả sự thông minh
– Vì thế không thể nói rằng anh ta không có chánh niệm. Rõ ràng anh ta có đủ tín, tấn, niệm, định, tuệ.
Nhưng rõ ràng không kém anh ta đang nói dối. Nó không thể là một thiện pháp. Như vậy có thật sự anh ta đang có chánh niệm hay không?
Trả lời: Anh trả lời một vài ý về ví dụ em đưa ra như bên dưới nhé.
- Trước hết thì cần làm rõ vậy thì định nghĩa chánh niệm là gì, rồi dựa vào đó mới có thể nói rằng anh kia có chánh niệm hay không? Và thực tế thì chỉ một cái định nghĩa về chánh niệm không thôi + với cách hiểu về nó cũng đã là một đề tài rộng lớn rồi em ạ.
- Trong buổi online workshop mà anh tổ chức, anh sẽ trình bày chánh niệm dựa trên cách tiếp cận của phương Tây, mà cụ thể là được triển khai trong chương trình Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR), Chương trình giảm căng thẳng dựa trên nền tảng chánh niệm. Chương trình này bắt đầu được triển khai từ năm 1979 và đến nay đã gặt hái được những thành công đáng kể ở Mỹ, được ghi nhận bởi các trường đại học, giới học thuật cũng như thiền sinh chánh niệm ở Mỹ và trên thế giới. MBSR tiếp cận pháp hành chánh niệm với các từ ngữ đơn giản, tránh việc sử dụng các thuật ngữ chuyên môn trong Phật pháp, tuy nhiên vẫn giữ được tính toàn vẹn của pháp hành chánh niệm theo như cốt lõi của Phật pháp em ạ. Càng đi sâu vào MBSR thì anh thấy rằng, cách tiếp cận này sẽ có lợi ích hơn cho nhiều người (đặc biệt là những ai không phải là Phật tử). Và kể cả đối với người Phật tử, người có đức tin vào Phật pháp thì cách tiếp cận này sẽ giúp họ buông bỏ bớt những dính mắc vào ngôn từ, vào khái niệm để “xoáy sâu” hơn vào trọng tâm của điều cần làm – đó là thực hành và thực hành cho đúng đắn. Chính sự đơn giản và buông bỏ đó mà anh nghĩ nó sẽ giúp thiền sinh thực hành được tốt hơn em ạ.
- Định nghĩa của chánh niệm do tác giả chương trình MBSR, Giáo sư Jon Kabat-Zinn, đưa ra là: “Chánh niệm là sự hay biết khởi sinh lên từ việc chú tâm có chủ đích, ở ngay trong khoảnh khắc hiện tại, mà không phán xét.”
- “Không phán xét” ở đây bao gồm phạm trù của sự hay biết, ghi nhận mọi việc như chúng đang là. Trong khi “nói dối” thì bản thân nó đã mang hàm ý thay đổi bản chất những gì đã và đang diễn ra. Chưa kể là khi tâm đang suy nghĩ để “nói dối” thì nó đã trượt ra khỏi những gì được gọi là hiện tại rồi. Nên cũng không thể gọi là “lọt” vào vùng chánh niệm được. Hoạ chăng thì cái tâm hay biết mình đang nói dối thì mới gọi được là tâm chánh niệm mà thôi.
- Nên ngắn gọn đối với ví dụ của em ở trên, theo định nghĩa chánh niệm của Giáo sư Kabat-Zinn thì anh kia không thể gọi là chánh niệm hay thực hành chánh niệm khi nói dối được.
- Còn các phạm trù như tín, tấn, niệm, định, tuệ, thiện pháp thì lại còn bao trùm thêm các khái niệm rộng lớn hơn thêm, ngoài chánh niệm nữa. Trong cách tiếp cận của MBSR thì người dạy sẽ tránh nói đến các khái niệm chuyên môn này. Nó có lý do tốt của nó cả em ạ. Điều này làm anh liên tưởng đến bài pháp ngắn của Ngài U Jotika mà anh có chia sẻ ở đây: Hãy hành thiền liên tục để giải quyết vấn đề lớn nhất của cuộc đời bạn (https://viethungnguyen.com/2018/03/12/hay-hanh-thien-lien-tuc-de-giai-quyet-van-de-lon-nhat-cua-cuoc-doi-ban/). Em tham khảo thêm ý tứ cụ thể ở trong bài nhé.
- Ý tứ của bài nhấn mạnh việc quan trọng là cần phải liên tục thực hành chánh niệm. Cho dù mục đích ban đầu đưa thiền sinh đến với thực hành chánh niệm là gì đi nữa thì chỉ cần liên tục thực hành, các mục tiêu đó rồi cũng sẽ thay đổi, lợi ích hơn, cao thượng hơn, ý nghĩa hơn. Theo anh hiểu thì không phải là các căn kia như tín, tấn, định, tuệ là không quan trọng. Mà là niệm (chánh niệm) đứng ở trung tâm, là nền tảng, đóng vai trò chuyển hoá, mang lại những sự thay đổi cho các căn kia. Và thực tế thì các căn này cũng ảnh hưởng trực tiếp qua lại lẫn nhau. Tuy nhiên, chìa khoá vẫn nằm ở chánh niệm đúng đắn, chánh niệm một cách sâu sắc. Do đó, nếu kiên trì tập trung thực hành chánh niệm một cách đúng đắn thì mọi việc nó sẽ dần hé lộ đối với thiền sinh, khi mọi thứ chín muồi, kể cả đức tin, sự tinh tấn, định lực cũng như tuệ giác. Cách tiếp cận đơn giản và tập trung như vậy sẽ có lợi ích cho thiền sinh, anh nghĩ vậy. Vì mọi người sẽ không quá bám chấp vào các hiểu biết của mình. Thay vào đó, thiền sinh có thể để chánh niệm, để tâm chánh niệm làm công việc của nó là hé lộ, khai mở ra những gì là đúng đắn. Và đó thực ra cũng lại là 1 dạng đức tin, tin vào chánh niệm. Nhưng nó mang tính thực tế, trực nghiệm, trung dung, có vẻ khách quan và đơn giản hơn so với đức tin về mặt tâm linh và tôn giáo. Cùng lúc, anh cho rằng điều này sẽ giúp mọi người tiếp cận với pháp hành chánh niệm và có được các lợi ích của chánh niệm một cách thuận lợi hơn.
Cầu mong giáo pháp vĩ đại của Đức Phật sẽ đến được với những ai cần đến Pháp, những con người đang chiến đấu trong cuộc sống với muôn vàn khó khăn và thử thách này.
Viet Hung | A Happiness pursuer | Author of The Happiness Journal, Tản mạn về Hạnh phúc and NGẪM CAFÉ
Vipassana pocket app: www.tinhbyviethung.app
Facebook: https://www.facebook.com/viethungbehatt
Youtube: https://www.youtube.com/user/viethungnguyen/videos
Spotify: https://open.spotify.com/show/68zoT4dkqHYPW8kP8ksv5P
Sách tôi dịch: Tầm nhìn của Pháp, Trái tim thiền Phật giáo, Thiền cho người mới bắt đầu, Nổi loạn và tự do, Bài chú giải Kinh Mangala Sutta, Sức mạnh của sự hoài nghi và thiền chánh niệm (Vipassana), Những nguyên lý để sống hạnh phúc, Chúng ta đang sống vì điều gì?, Sự cho đi và Tình thương yêu, “Lấy tâm mình làm bạn của chính mình”, Cảm xúc, Thiền với sự hình dung, Căng thẳng, Bản chất cao thượng, Hãy nương tựa vào chính mình, Khuôn mặt vĩ đại trên núi đá, Năm chướng ngại phát triển tâm linh và cách chinh phục
Get your source of inspiration and motivation toward reaching happiness here: https://www.viethungnguyen.com
