Món quà Thanksgiving 2025: Bản dịch Việt cuốn Tầm nhìn của Pháp

Hôm nay là ngày Thanksgiving Day 2025, Lễ Tạ Ơn. Tôi được biết đến và trải nghiệm dịp lễ này lúc “bôn ba” làm việc nơi xứ người từ đầu những năm 2000, và rồi từ đó Thanksgiving đã trở thành một thời khắc khá đặc biệt đối với tôi. Cũng bởi vì đó là thời điểm cuối năm, tiết trời thay đổi. Và quan trọng hơn, nó kiểu như đánh dấu, nhắc nhở rằng một năm sắp kết thúc, là thời điểm cần đến một sự tạm dừng để suy ngẫm về những điều quan trọng cho cuộc đời của mình. Các cuốn sách của tôi (Tản mạn về Hạnh phúc, NGẪM CAFÉ) cũng đã từng được phát hành vào dịp này. Và như là một truyền thống, tôi luôn muốn có một món quà để tặng mọi người vào dịp này, trong một thời khắc quan trọng và ý nghĩa cho bất cứ ai.

Năm nay, món quà tôi gửi đến mọi người là bản dịch Việt và sách nói cuốn Tầm nhìn của Pháp, tên gốc tiếng Anh là The Vision of Dhamma. Các bạn có thể trực tiếp đọc, nghe, tải về miễn phí bản dịch Việt của cuốn sách ở bài trong link sau nhé: https://viethungnguyen.com/2024/11/27/tam-nhin-cua-phap/. Tôi bắt đầu dự án dịch Việt cuốn sách này tầm 1 năm trước. Và phải mất trọn 1 năm mới có thể hoàn thành được bản dịch cùng với bản sách nói. Có những lúc, tôi đã phải rất căng thẳng đánh vật với các con chữ, nhưng mọi việc rồi cũng xong. So với cuốn Trái tim thiền Phật giáo của cùng tác giả, thì cuốn này có phần “dễ thở” hơn nhiều. Tuy nhiên, lượng kiến thức đồ sộ về Giáo lý Phật giáo thì quả thật là quá mức tôi có thể hình dung được. Như có chia sẻ ở trong bài Đến và đi, sinh và diệt, vậy thì còn lại điều gì?, hai cuốn sách Pháp bảo quý báu của Ngài Nyanaponika (cuốn Tầm nhìn của Pháp và cuốn Trái tim thiền Phật giáo) có thể được xem là các tác phẩm kinh điển cho người học Phật, chứa đựng hai khía cạnh cốt yếu của Phật pháp: Pháp học và pháp hành.

Trên thực tế thì sách vở và kiến thức về Phật học là bao la, và có thể phát biểu rằng, hầu như không một ai có khả năng hiểu hết được phạm vi bao la và sâu rộng của Phật pháp, ngoại trừ một số ít ngoại lệ là các Bậc Thầy đã thực sự chứng ngộ các tầng Thánh đạo Phật giáo. Tuy nhiên, cũng cần hiểu rằng, việc học Phật, mà đúng hơn là những ai đang bước đi trên con đường học Phật, cụ thể là con đường Bát chánh đạo, thì sự hiểu biết cùng với trí tuệ sẽ dần đến, sẽ dần tăng trưởng lên tương ứng với tầng mức của các phẩm tính tâm cao quý mà các vị ấy đã xây dựng, phát triển, tu tập và tích luỹ được. Do đó, các kiến thức mà một Phật tử cần có để nhiệt thành bước đi trên con đường Phật đạo tốt hơn cả là nên phù hợp với tầng mức phát triển tâm linh hiện tại của vị ấy. Như vậy là đủ để tiến bước với một đức tin đúng đắn vào Tam bảo. Cả hai đầu cực đoan về kiến thức đều mang lại sự bất lợi: (1) Có quá nhiều kiến thức vượt quá tầng mức phát triển tâm linh hiện tại của bản thân sẽ dẫn đến việc quá sa đà vào suy luận, hoặc (2) Có quá ít kiến thức so với tầng mức phát triển tâm linh hiện tại của bản thân sẽ dẫn đến sự bối rối, mù mờ để xác định cụ thể những gì cần thực hiện trong pháp hành hàng ngày. Hơn nữa, điều cốt yếu mỗi một người học Phật cần phải tự nhắc nhở mình mỗi ngày là: Chỉ có thể hiểu được những lời Phật dạy một cách sâu sắc và đúng đắn thông qua thực hành, thực chứng từ những gì xảy ra ở ngay trên thân và tâm của mình, chứ không thể thông qua suy luận, suy đoán, suy nghĩ được.

Với các lưu ý ở trên thì hai tác phẩm của Ngài Nyanaponika chính là những gì thiết yếu và đầy đủ nhất về mặt kiến thức mà một người học Phật cần đến. Cuốn Tầm nhìn của Pháp chứa đựng đầy đủ và trọn vẹn mọi khía cạnh về giáo lý (bao gồm cả những khái niệm “khó nhai” vô cùng như vô ngã, vô thường, Niết-bàn, …) cùng với các trích dẫn cần thiết từ Kinh điển Pali. Trong khi đó, cuốn Trái tim thiền Phật giáo chứa đựng trọn vẹn các luận giải và hướng dẫn chi tiết để bất cứ một thiền sinh tự học nào cũng có thể tự mình bước đi những bước đầu tiên trên con đường chánh niệm. Đó là lý do mà tôi đã dành rất nhiều thời gian để dịch Việt hai cuốn sách quý này. Thứ nhất là phục vụ mục đích tìm hiểu, nghiên cứu về Phật pháp của bản thân mình. Và thứ đến là có thể chia sẻ làm tài nguyên tham khảo cho bất cứ ai tha thiết tìm hiểu và thực hành Phật giáo. Tôi cũng cần cảnh báo trước rằng có thể độc giả sẽ “lùng bùng” khi đọc hai tác phẩm này. Có quá nhiều kiến thức ở trong đó, quá nhiều đến mức độc giả cần thời gian thực hành, chiêm nghiệm thì mới hiểu được. Nếu thấy chưa thẩm thấu được thì có thể tập trung thực hành thêm một thời gian trước khi quay lại đọc. Có lẽ đó là trải nghiệm mà nhiều người đã có. Ví như tôi chẳng hạn, tầm hơn 10 năm trước tôi chẳng thể nào “nạp” được nội dung các bản kinh. Rồi sau một thời gian thực hành, khi đọc lại các bản kinh, các ý nghĩa chứa đựng ở trong đó dần trở nên rõ ràng một cách tự nhiên mà không cần phải nỗ lực suy nghĩ. Pháp học và pháp hành như đôi đũa đi chung với nhau, không thể thiếu nhau được. Bên này tiến lên thì bên kia cũng theo sau. Trong khi pháp hành là chìa khoá giúp thiền sinh vỡ ra được các sự hiểu biết và trí tuệ thực chứng thì pháp học sẽ mang tính gợi ý, hướng dẫn, định hướng những gì cần thực hành, cần chỉnh sửa, cần thay đổi. Do đó, sẽ cần phải trau dồi cả hai một cách đồng bộ. Tuy nhiên, nếu phải ưu tiên khi chỉ có đủ thời gian để làm một trong hai thì tôi đề nghị nên ưu tiên pháp hành. Và ngược lại, nếu bị mắc kẹt trong pháp hành thì có thể đầu tư thêm thời gian cho pháp học để có thể có những chỉnh sửa đúng đắn trong pháp hành. Mục tiêu cuối cùng là để có thể thực hành, duy trì được pháp hành đều đặn.

Ở đây, cũng cần nhắc lại rằng, vậy thì cuối cùng đi nữa, tại sao lại cần phải đi trên con đường chánh niệm, tại sao lại là Phật pháp? Tôi tin rằng, mục tiêu và sứ mệnh, trách nhiệm và quyền lợi có ý nghĩa nhất của bất cứ ai cũng đều xoay quanh việc giải quyết các phiền não của chính mình, các phiền não ở trong tâm, là nguồn gốc của mọi vấn đề của bản thân mình cũng như của xã hội. Nó có thể được thể hiện ở dưới nhiều hình tướng khác nhau, nhưng khi đi qua cuộc đời này, chắc chắn những gì chúng ta trải nghiệm được đều là đầy rẫy những phiền não và đau khổ ở trong tâm (chưa kể đến những cái đau ở trên thân), cùng với rất ít các phút giây, khoảnh khắc mà ở trong đó các phiền não và sự đau đớn ở trên thân tạm thời “biến mất”, mang lại cho chúng ta một cảm nhận về an lạc, hạnh phúc. Sự thật thì vốn là phũ phàng như vậy. Tuy nhiên, đau khổ, phiền não lại đang làm chính xác cái nhiệm vụ mà chúng cần phải làm, đó là cho chúng ta các trải nghiệm, các bài học để chúng ta rèn luyện và trưởng thành hơn lên mỗi ngày, để rồi một ngày chúng ta có thể nhận ra được rằng, có một con đường để giải thoát khỏi mọi phiền não, rằng con đường đó là có thật: Con đường Phật đạo, mà cụ thể hơn là con đường thực hành chánh niệm. Vì sao chánh niệm có thể giúp chúng ta trong sứ mệnh quan trọng nhất này của cuộc đời? Bởi vì, đó là công cụ đơn giản nhất nhưng lại cũng là hiệu quả nhất để tìm hiểu tâm mình, uốn nắn tâm mình và sau đó là giải thoát tâm mình khỏi mọi phiền não, khổ đau, là pháp hành được Đức Phật dạy dỗ trong suốt cuộc đời của Ngài cho đến những giây phút cuối cùng.

Ở trong cuốn Tầm nhìn của Pháp, tác giả đã có một ví von rất thú vị rằng, cuộc đời của chúng ta cứ như là một cái máy chạy bộ. Chúng ta không ngừng nỗ lực chạy bộ miệt mài ở trên đó mà không hề tiến lên thêm được một chút nào. Chúng ta quay cuồng chạy do bởi động lực của lòng tham, của lòng sân hận và sự thiếu hiểu biết. Và chúng ta hy vọng nỗ lực bỏ ra sẽ được đền đáp với một kết quả xứng đáng. Tuy nhiên, điều đó không xảy ra và chúng ta càng ngập chìm trong thất vọng, đau khổ. Chúng ta chỉ có thể “thoát” ra khỏi được hoàn cảnh đó khi chúng ta làm giảm lại các động lực sai lầm ở bên trong, chẳng thể nào khác được. Tôi xin trích lại đoạn bên dưới ở trong sách:

“Tham muốn tồn tại là lực kéo giữ cho Bánh xe cuộc sống này mãi quay. Nếu được xem xét bằng một con mắt sáng suốt, thì bánh xe này trông giống như là một cái máy chạy bộ, đang được chạy bởi một người đã tự kết án mình làm nô lệ cho cái máy. Đó là một cỗ máy kỳ lạ, “nơi mà bạn không ngừng leo trèo nhưng lại không bao giờ có thể nhích lên được một tí nào cả” (theo như lời của nhà văn Walter Scott). Các chúng sinh cứ mãi xoay vòng một cách luẩn quẩn ở trong đó, trở thành nạn nhân của ảo tưởng rằng đường chạy trước mắt họ chính là mục tiêu mà họ hằng ấp ủ, là đích đến được mong đợi cho những nỗ lực vất vả mà họ bỏ ra. Họ không biết rằng, mục tiêu hay đích đến cuối cùng chẳng hề nằm ở trong cái vòng luẩn quẩn này, và rằng sự đoạn diệt của cái thế giới với đầy rẫy khổ đau này không thể đạt được bằng cách bước đi trên cái máy kỳ cục đó. Nó chỉ có thể đạt được bằng cách dừng lại những lực kéo ở bên trong chúng ta, là tham ái và vô minh. Tuy nhiên, mãi mê trong cái vòng luẩn quẩn này, những chúng sinh đã giao phó mình cho cái bánh xe đó lại vẫn cứ tin rằng, họ “thành công trong cuộc sống” và huyên thuyên một cách đầy hứa hẹn về những sự tiến bộ và phát triển.” – trích dẫn từ Tầm nhìn của Pháp

Hạnh phúc hay đau khổ là những điều được tâm trí mình kết luận. Tuy nhiên, chắc chắn không phải tất cả mọi kết luận của nó đều là đúng đắn, là không thể thay đổi. Mà đa phần nó lại là những kết luận tự động, dựa trên những quan kiến, thói quen, định kiến sai lầm. Và cũng bởi vì vậy mà tâm mới là nơi chúng ta có thể cải thiện cuộc đời của mình, thông qua việc hiểu được tâm mình, rồi dựa trên hiểu biết đó để uốn nắn tâm mình và rồi cuối cùng, ở đỉnh cao của nó là giải thoát tâm mình hoàn toàn khỏi mọi phiền não. Để có thể nhìn thấy được vấn đề cuộc đời một cách rõ ràng, chúng ta lại cần phải có một cái nhìn độc lập và khách quan ở bên ngoài cái “máy chạy bộ” đó, quan sát những gì đang thực sự diễn ra. Cũng ví như việc chúng ta có thể nhìn thấy và tư vấn các vấn đề của người khác một cách rất dễ dàng với một cái nhìn trong trẻo, trong khi lại bối rối đối với các vấn đề của chính bản thân mình. Vì sao? Là bởi vì chúng ta ở vị trí độc lập và tách rời khỏi các vấn đề của người khác. Do đó, chúng ta có thể quan sát, có thể thấy mọi việc xảy ra với họ một cách rõ ràng hơn. Trong khi chúng ta lại ở bên trong cái “máy chạy bộ” của chính mình, không thể nhìn thấy được một cách rõ ràng những gì đang xảy ra đối với mình. Chánh niệm, pháp hành thiền Vipassana, chính là công cụ để chúng ta có thể tự tách mình đến một vị trí độc lập, ở bên ngoài, tách rời khỏi cái gọi là “tôi” này, để có thể có được một sự quan sát và thấy biết đúng đắn, rõ ràng hơn về những gì đang xảy ra ở trên thân và tâm mình. Chính nhờ cái thấy, biết trung thực, khách quan đó mà chúng ta mới có thể “tự cứu” lấy mình ra khỏi mọi phiền não, khi không còn mãi phản ứng một cách tự động theo định kiến, theo thói quen.

Tôi tìm thấy được ở trong cuốn sách một lời khẳng định khiến tôi cảm thấy vô cùng biết ơn và càng củng cố một cách mạnh mẽ hơn đức tin của mình trên con đường mà tôi đang theo đuổi: “Đời sống riêng tư của chính chúng ta có thể tác động mạnh mẽ đến cuộc sống của người khác. Nếu chúng ta bỏ mặc không giải quyết những nguồn gốc thực sự hoặc tiềm ẩn của những xấu ác liên quan đến các mối quan hệ giữa người và người ở bên trong chính mình, thì các hoạt động xã hội ra bên ngoài của chúng ta sẽ trở nên vô ích hoặc là hoàn toàn không trọn vẹn. Do đó, cho dù bị động tâm bởi tinh thần trách nhiệm xã hội, thì chúng ta vẫn không được trốn tránh một nhiệm vụ khó khăn: Đó là tự mình phát triển về mặt đạo đức và tinh thần. Những ưu tư với các hoạt động xã hội không được dùng để biện minh hoặc để trốn tránh bổn phận đầu tiên này, đó là trước tiên cần phải dọn dẹp nhà cửa của chính mình. Mặt khác, những ai nghiêm túc tận hiến bản thân mình cho việc tự hoàn thiện về mặt đạo đức cũng như tự phát triển về mặt tinh thần sẽ là một lực lượng mạnh mẽ và tích cực tạo nên những điều tốt đẹp cho thế giới này, ngay cả khi họ không tham gia vào bất kỳ một hoạt động xã hội nào ở bên ngoài. Chỉ riêng tấm gương thầm lặng của họ cũng đã mang lại sự hỗ trợ và khích lệ cho nhiều người, bằng cách cho thấy rằng, những lý tưởng về một cuộc sống không ích kỷ và vô hại thực sự có thể được hiện thực trong thực tế, chứ không chỉ là chủ đề của những bài thuyết giảng.” – Trích dẫn từ bài luận Được bảo vệ nhờ chánh niệm trong cuốn Tầm nhìn của Pháp

Tôi vốn là một người hướng nội, rất ngại sự ồn ào, náo nhiệt và luôn nỗ lực tự mình giải quyết các vấn đề của mình mà không muốn ảnh hưởng đến những người xung quanh. Rồi có nhiều lúc tôi cảm thấy mình khá lẻ loi trên con đường này, con đường chánh niệm. Tuy nhiên, những lời khẳng định ở trên đã củng cố cảm nhận riêng của tôi, rằng trách nhiệm trước tiên là cần phải dọn dẹp chính mình, và rằng những ai nghiêm túc tận hiến bản thân mình cho việc tự hoàn thiện về mặt đạo đức cũng như tự phát triển về mặt tinh thần sẽ là một lực lượng mạnh mẽ và tích cực tạo nên những điều tốt đẹp cho thế giới này, ngay cả khi họ không tham gia vào bất kỳ một hoạt động xã hội nào ở bên ngoài. Nó mang lại thêm nhiều động lực và đức tin cho tôi trên con đường mình đi, với một niềm tin rằng điều đó sẽ mang lại lợi ích cho chính bản thân mình và mọi người xung quanh.

Tôi rất tâm đắc với phát biểu sau của Ngài U Jotika trong cuốn Tuyết giữa mùa hè: “Tôi không chỉ là một nhà sư; tôi còn là một con người. Tôi không cố gắng để trở thành một người nào đó. Tôi chỉ đang cố gắng hết sức mình để hiểu được những gì đang diễn ra trong cuộc đời mình, trong trái tim mình, trong tâm mình mà thôi. Không tiếng tăm, không danh vọng; khi tôi ra đi khỏi cõi đời, không gì còn ở lại.” Vâng, tôi chọn cho mình lối sống này, xin nguyện dành trọn cả cuộc đời mình không để trở thành một người nào đó, mà là để hiểu được những gì đang diễn ra trong cuộc đời mình, trong trái tim mình, trong tâm mình mà thôi. Tiếng tăm hay danh vọng rõ ràng chẳng có vai trò tích cực nào trong phạm trù “hiểu được chính mình” cả.

Để khép lại bài viết này, nhân dịp Thanksgiving 2025, tôi xin dành tặng mọi người bản dịch hoàn thiện cuốn Tầm nhìn của Pháp cùng với phiên bản sách nói. Tôi xin hồi hướng mọi công đức có được từ việc này đến tất cả mọi chúng sinh. Con xin thành kính tri ân Ngài Nyanaponika về những tác phẩm, bài luận sâu sắc và sáng rõ của Ngài. Cầu mong giáo pháp vĩ đại của Đức Phật sẽ đến được với những ai cần đến Pháp, những con người đang chiến đấu trong cuộc sống với muôn vàn khó khăn và thử thách này. Happy Thanksgiving Day 2025!

Viet Hung | A Happiness pursuer | Author of The Happiness Journal, Tản mạn về Hạnh phúc and NGẪM CAFÉ
Sách tôi dịch: Tầm nhìn của Pháp, Trái tim thiền Phật giáo, Thiền cho người mới bắt đầu, Nổi loạn và tự do, Bài chú giải Kinh Mangala Sutta, Sức mạnh của sự hoài nghi và thiền chánh niệm (Vipassana), Những nguyên lý để sống hạnh phúc, Chúng ta đang sống vì điều gì?, Sự cho đi và Tình thương yêu, “Lấy tâm mình làm bạn của chính mình”, Cảm xúc, Thiền với sự hình dung, Căng thẳng, Bản chất cao thượng, Hãy nương tựa vào chính mình, Khuôn mặt vĩ đại trên núi đá, Năm chướng ngại phát triển tâm linh và cách chinh phục
Get your source of inspiration and motivation toward reaching happiness here: https://www.viethungnguyen.com