Vậy là chỉ còn hôm nay nữa thôi, năm 2025 sẽ tự nó kết thúc. Thời gian thì vẫn như vậy, đều đặn trôi qua, tik tok…
Năm 2025 không thể nào là một ví dụ tốt hơn về sự khắc nghiệt của cuộc sống với quá nhiều thiên tai bất ngờ và nặng nề, với quá nhiều sự giết chóc xảy ra trên toàn thế giới. Đó là điều mà mỗi một chúng ta cần phải nghiền ngẫm thật nhiều về nguyên nhân tại sao mọi việc lại xấu đi đến vậy. Tuy nhiên, việc còn quan trọng hơn là cần nghiền ngẫm xem vậy chúng ta phải làm gì để đối trị, đối diện với những gì sẽ xảy ra trong năm 2026 và những năm về sau nữa, vốn dĩ cũng chẳng hứa hẹn được là sẽ dễ chịu hơn? Với sự bùng nổ của AI, của công nghệ sinh học, kết hợp với những gì chúng ta đã làm tổn hại thiên nhiên, những điều xảy ra kế tiếp thực sự là khó có thể dự đoán được một cách chắc chắn.
“Ý dẫn đầu các Pháp, ý làm chủ, ý tạo“, đó là lời dạy mở đầu trong bản kinh nổi tiếng, Kinh Pháp Cú (Dhammapada), rằng tâm đi trước mọi điều xảy ra, nó làm chủ và tạo ra mọi thứ đã, đang và sẽ xảy ra đối với bản thân mình. Nếu nghiền ngẫm sâu sắc lời dạy này, thì chúng ta sẽ nhận ra rằng, luôn có thể bắt đầu từ đó để bảo vệ chính mình, mà thực ra là bảo vệ tâm mình, trước mọi tai ương và phiền não của cuộc sống. Trên thực tế, chúng ta chỉ có thể trải nghiệm được những gì xảy ra ở ngoài kia cũng như ở trong tâm này thông qua sự “diễn dịch” của tâm mình, đó mới là điểm tiếp xúc thực sự của chúng ta và thế giới xung quanh. Và cũng ở tại đó, tâm lại tự nó “làm việc” và đưa ra các phản ứng theo thói quen hiện tại của nó, đưa ra các phản ứng tự động quá nhanh đến nỗi chúng ta thường chẳng thể nào can thiệp được vào tiến trình chi tiết của nó và nguy hiểm hơn là chúng ta lại còn tự đồng hoá mình với các phản ứng tự động đó, tự cho rằng đó là các quyết định của mình hoặc là chính mình chủ động đưa ra các phản ứng đó. Thực ra, chúng ta có thật ít quyền năng đối với tâm mình, đối với cơ thể của mình, dẫu rằng hai thứ đó là hai thứ quá đỗi gần gũi và bên cạnh chúng ta hàng ngày. Tuy nhiên, nếu chúng ta kiên trì tìm hiểu, uốn nắn tâm mình thì chúng ta ngày càng có nhiều hơn sự chủ động đối với phản ứng của mình đối với những gì xảy đến trong cuộc sống của mình, trong tâm mình. Đó chính là chìa khoá vững bền và lâu dài để đối trị với các tai ương, thử thách và phiền não ở trong cuộc sống này.
Công cụ tốt nhất để tìm hiểu và uốn nắn tâm mình chính là pháp hành thiền Tứ niệm xứ được dạy bởi Đức Phật. Pháp hành cao thượng này thực ra lại chẳng mang một màu sắc tôn giáo nào cả. Ở cốt lõi, pháp hành thiền chánh niệm chỉ là việc rèn luyện sự quan sát một cách khách quan, không có định kiến, những gì đang xảy ra với mình ở trên thân và ở trong tâm mình, thật khách quan, thật độc lập. Và rồi từ những gì tự thân mình thấy, chúng ta mới nhận ra được quy luật tự nhiên vận hành của thân và tâm mình với các đặc tính vô thường, bất toại nguyện và vô ngã. Càng hiểu biết sâu sắc hơn các đặc tính phổ quát này từ sự quan sát trực tiếp ở trên thân và ở trong tâm mình mà chúng ta ngày càng buông bỏ, trút bớt đi những gánh nặng giả tưởng của phiền não, sợ hãi, lo lắng, … mà chúng ta vẫn nặng gánh mang vác trên vai hàng ngày. Và rồi tâm của chúng ta dần trở nên thanh tịnh, tự do.
Do nhận được quá nhiều lợi ích từ việc thực hành thiền chánh niệm, tôi đã không ngừng chia sẻ và cổ xuý “công cụ” này đến với tất cả mọi người. Vì tôi tin rằng, pháp hành này là dành cho tất cả mọi người, bất chấp tôn giáo, hoặc ít ra cũng là dành cho những ai thực sự nghiêm túc với cuộc đời mình, thực sự muốn hướng cuộc đời mình đến một tầng mức cao thượng hơn, ý nghĩa hơn. Cụ thể thì các bạn có thể tham khảo toàn bộ các cuốn sách mà tôi đã dịch cũng như phát hành miễn phí đến độc giả (và thậm chí cả sách nói) về pháp hành thiền chánh niệm mà tôi đã liệt kê trên thư viện SMP tại đây: https://saigonmeditationproject.org/thu-vien/. Gần đây nhất là cuốn Tầm nhìn của Pháp tôi vừa hoàn thành dịch Việt vào tháng 11/2025, một cuốn sách chứa đựng đầy đủ và trọn vẹn các kiến thức cho bất cứ một ai muốn tìm hiểu về Phật pháp, mà một lần nữa cần nhấn mạnh rằng ở trong bản chất cốt lõi, Phật pháp chẳng phải là một tôn giáo. Sự thật là tất cả mọi thứ đều đến và đi, sinh và diệt, bất chấp mong muốn chủ quan của mình, bất chấp khung sườn giáo lý của bất cứ một tôn giáo nào, vậy thì còn lại được điều gì? Nếu chưa đạt đến một trí tuệ xuyên thấu toàn hảo thì sẽ vẫn luôn còn lại đó một cái tâm, các dòng ý thức “lưu trú” ở trong một cái thân sinh diệt, đi từ cuộc sống này sang cuộc sống khác. Nghe thì có vẻ mù mờ, mông lung. Tuy nhiên, tin tốt lành là cái tâm này, dòng ý thức này có thể trở nên cao quý hơn hay hạ liệt hơn lại có một phần đóng góp một cách chủ động và quan trọng của chính nó. Và pháp hành chánh niệm chính là công cụ để chúng ta tìm hiểu, uốn nắn tâm mình và cuối cùng là mang tâm đến với tự do, giải thoát khỏi mọi phiền não. Đó cũng là cách hiệu quả nhất để chúng ta tự bảo vệ mình trước mọi điều tai ương, thử thách xảy đến trong cuộc đời này.
Vào ngày cuối năm 2025, tôi xin chúc mọi người tìm được cho mình một pháp hành phù hợp để bảo vệ tâm mình, nơi khởi nguồn của mọi khổ đau cũng như an lạc trong cuộc đời mình, rèn luyện tâm mình, cũng như gieo trồng những điều cao thượng ở trong tâm mình, để rồi từ đó cuộc sống sẽ trở nên thuận lợi hơn, ý nghĩa hơn, tốt đẹp hơn và cao thượng hơn. Cầu mong giáo pháp vĩ đại của Đức Phật sẽ đến được với những ai cần đến Pháp, những con người đang chiến đấu trong cuộc sống với muôn vàn khó khăn và thử thách này.
