Câu chuyện cá & rùa và sự cởi mở trong suy nghĩ

01

Đây là mẩu chuyện tôi đọc được từ cuốn Đức Phật và Phật Pháp

Thuở xưa có một con cá. Cá chỉ biết trong nước và không biết gì ngoại trừ nước. Một hôm, cá mải mê bơi lội trong ao đầm quen thuộc như mọi hôm thì gặp lại chị Rùa. Hỏi ra thì hèn lâu rùa đi dạo trên đất liền. Cá hỏi: “Chào chị rùa, chị đi đâu mà hèn lâu tôi không gặp?”

  • Này chị cá, chào chị. Hôm rày tôi đi một vòng lên trên đất khô. Rùa trả lời.
  • Đất khô à! Cá lấy làm ngạc nhiên. Chị nói đất khô, vậy đất khô là gì? Đất làm sao khô được? Tôi chưa bao giờ thấy cái gì mà khô. Đất khô chắc là không có gì hết.

Bẩm tánh ôn hòa, Rùa nhỏ nhẹ đáp:

  • Được, tốt lắm, nếu chị muốn nghĩ như vậy cũng tốt. Không ai ngăn cản chị đâu. Tuy nhiên, chỗ mà tôi đi mấy hôm rày đất khô thật.
  • Nầy chị rùa, đâu chị nói rõ lại coi. Đất khô mà chị nói ra làm sao, giống như cái gì? Nó có ẩm ướt không?
  • Không, đất khô không ẩm ướt.
  • Đất khô có mát mẻ và êm dịu, dễ chịu không?
  • Không, đất khô không mát mẻ và êm dịu dễ chịu.
  • Đất khô trong suốt và ánh sáng rọi xuyên qua được không?
  • Không, đất khô không trong suốt và ánh sáng không rọi xuyên qua được.
  • Đất khô có mềm mại và dịu dàng để mình bơi lội trong ấy không?
  • Không, đất khô không mềm mại dịu dàng, và mình không thể bơi lội trong lòng đất.
  • Đất có di chuyển và trôi chảy thành dòng không?
  • Không, đất không di chuyển và trôi chảy thành dòng.
  • Đất có nổi sóng và tan ra thành bọt kông? Cá rất bực mình với loạt câu trả lời “không, không, …” của rùa.
  • Không, đất không nổi sóng. Rùa thành thật trả lời.

Cá bỗng nhiên lộ vẻ hân hoan của người đắc thắng và vang lên:

  • Thấy chưa, thật quả như tôi đã nói chớ gì nữa! Tôi đã bảo rằng đất khô của chị là hư vô, không có gì hết. Tôi hỏi và chị đã xác nhận rằng đất khô và không ẩm ướt, không mát mẻ, không êm dịu và không trong suốt, và ánh sáng không rọi xuyên qua được, không mềm mại và dễ chịu để mình có hể bơi lội trong ấy, đất cũng không di chuyển và trôi thành dòng, cũng không nổi sóng và cũng không tan rã thành bọt. Không phải gì hết thì có phải là hư vô không?

Rùa đáp:

  • Được, tốt lắm. Nầy chị cá, nếu chị quả quyết rằng đất là hư vô, không có gì hết, thì chị cứ tiếp tục nghĩ như thế. Thật ra, người nào đã biết nước và đất liền rồi sẽ nói rằng chị chỉ là con cá dại dột, vì chị quả quyết rằng cái gì mà chị không biết là không có gì hết, hư vô. Nói là hư vô bởi vì chị không bao giờ biết.

Đến đây, rùa bỏ cá ở lại một mình với ao đầm nhỏ bé, quay đầu lội đi và suy tưởng đến một cuộc viễn du khác trên đất khô, nơi mà cá tưởng tượng là hư vô…

Cũng như thế. Câu chuyện này có thể thấy ở nhiều tình huống chúng ta gặp. Ví dụ tôi có thể đưa ra là thiền tập. Thật khó để giải thích được tác dụng của thiền, cho những người chưa tập thiền. Tuy nhiên, nếu bạn thấy sự tươi mới, trẻ trung, an định của các thiền sinh thì rõ ràng, bạn nên tin vào những điều họ đang làm và cởi mở để khám phá thiền và tự tìm lấy cho bản thân sự tươi mới, trẻ trung, và an định đó cho bạn, thay vì giữ một sự đóng kín và nghi ngờ cho thiền.

Hình ảnh từ: http://www.opendoorpersonnel.com/